ศูนย์ข่าวสปสช.

หน้าแรก รอบโลก กัมพูชาตั้งเป้าบรรลุเป้าหมาย ‘หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า’ ในปี 68

กัมพูชาตั้งเป้าบรรลุเป้าหมาย ‘หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า’ ในปี 68

รอบโลก | 17 สิงหาคม 2561

เรื่องบริการสุขภาพ เป็นปัญหาที่ทุกรัฐบาลให้ความสนใจ การจัดสรรงบประมาณเพื่อให้ประชาชนทุกคนสามารถเข้าถึงบริการสุขภาพที่จำเป็น จะยิ่งมีความท้าทายมากขึ้นเป็น 2 เท่า สำหรับประเทศกำลังพัฒนา เช่น กัมพูชา 

ประเทศกัมพูชา มีความมุ่งมั่นที่จะบรรลุเป้าหมายหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า (universal health coverage หรือ UHC) ภายในปี ค.ศ. 2025 (พ.ศ.2568) แต่ก็ยังไม่ชัดเจนว่าจะสามารถบรรลุเป้าหมายนี้ได้อย่างไร ในเมื่องบประมาณด้านบริการสุขภาพส่วนใหญ่ของรัฐบาลยังต้องพึ่งเงินช่วยเหลือจากต่างประเทศ

“แม้ว่าเราจะยังไม่สามารถบรรลุเป้าหมายหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า แต่เรื่องนี้ก็เป็นเป้าหมายสำคัญของรัฐบาล โดยในปัจจุบันเราก็กำลังทำการศึกษาวิจัยอยู่” นาย Meas Soksensan โฆษกประจำกระทรวงเศรษฐกิจและการเงินกัมพูชา กล่าว และยังได้เสริมว่า ปัจจุบันแหล่งเงินสำคัญที่ใช้สนับสนุนรายจ่ายประชาชาตินั้น ได้มาจากภาษีท้องถิ่นและแหล่งอื่น ๆ 

ทั้งนี้ ข้อมูลจากธนาคารโลก รายงานว่าในปี ค.ศ. 2015 (พ.ศ.2558) ประเทศกัมพูชา มีรายจ่ายด้านสุขภาพของภาครัฐเพียงร้อยละ 23 ของรายจ่ายด้านสุขภาพรวม เมื่อเปรียบเทียบกับรายจ่ายด้านสุขภาพของภาครัฐของประเทศอื่น ๆ เช่นร้อยละ 77.1 ในประเทศไทย หรือร้อยละ 51.9 ในประเทศสิงคโปร์ หรือร้อยละ 38.2 ในประเทศอินโดนีเซีย หรือเมื่อเปรียบเทียบกับประเทศที่มีระดับการพัฒนาน้อยกว่าในภูมิภาค เช่น ประเทศลาว ก็มีรายจ่ายด้านสุขภาพของภาครัฐ ร้อยละ 50.5 หรือ ประเทศเมียนมาร์ ที่มีอัตราร้อยละ 20.9 เป็นต้น    

จากข้อมูลของธนาคารโลก และองค์การอนามัยโลก พบว่าในปี ค.ศ. 2017 (พ.ศ.2560) มีจำนวนครึ่งหนึ่งของประชากรโลกที่ยังไม่สามารถเข้าถึงบริการสุขภาพพื้นฐานที่มีคุณภาพ ประชาชนหลายล้านคน ต้องรับภาระหนี้สินจากการจ่ายค่ารักษาพยาบาลที่จำเป็นฉุกเฉิน ในขณะที่มีจำนวนมากที่ไม่สามารถจ่ายได้ทำให้ไม่สามารถเข้าถึงบริการสุขภาพที่จำเป็น และต้องเผชิญกับความเสี่ยงและผลกระทบที่เกิดขึ้นจากการไม่ได้รับบริการสุขภาพที่จำเป็นด้วย               

“และสิ่งที่ไม่สามารถยอมรับได้ ก็คือจำนวนประชากรครึ่งหนึ่งในโลกนี้ยังไม่สามารถเข้าถึงบริการสุขภาพที่จำเป็นได้” นายทีโดรส อัดฮานอม กีบรีเยซุส (Dr.Tedros Adhanom Ghebreyesus) ผู้อำนวยการใหญ่องค์การอนามัยโลกได้กล่าวไว้ เพื่อเร่งให้ทุกประเทศสนับสนุนโครงการด้านหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า เพื่อสร้างความมั่นใจในการมีคุณภาพชีวิตที่ดีของทุกคน 

“การมีสุขภาพและชีวิตความเป็นอยู่ที่ดี” คือ 1 ใน 3 เป้าหมายสำคัญของเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals หรือ SDG) ที่ร่างขึ้นโดยองค์การสหประชาชาติ (the United Nations) โดยในปี ค.ศ. 2015 (พ.ศ.2558) องค์การอนามัยโลก (WHO) ได้เรียบเรียงแนวคิดนี้ โดยกล่าวว่า เป้าหมายของหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า (UHC) คือ “การสร้างความมั่นใจว่า ทุกคน ในทุกหนทุกแห่ง สามารถเข้าถึงบริการสุขภาพที่จำเป็นและมีคุณภาพได้ โดยปราศจากอุปสรรคด้านการเงิน"  

การบรรลุเป้าหมายหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า ยังสามารถนำไปสู่การบรรลุเป้าหมายสูงสุดของเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDG) ซึ่งก็คือ “การปราศจากความยากจน” 

ขณะนี้ประเทศกัมพูชา กำลังดำเนินโครงการเพื่อการขยายความครอบคลุม (ด้านสุขภาพ) ไปสู่ประชาชนกลุ่มต่าง ๆ ได้แก่  การประกันสังคม (social health insurance), กองทุนสร้างความเป็นธรรมด้านสุขภาพ (a Health Equity Fund) และ ประกันสุขภาพโดยสมัครใจ (voluntary health insurance)

กองทุนประกันสังคมแห่งกัมพูชา (The National Social Security Fund หรือ NSSF) ที่ก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 2008 (พ.ศ.2551) มีเป้าหมายเพื่อสร้างความมั่นใจ “ในการมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดี และสร้างความคุ้มครองด้านสุขภาพให้กับนายจ้างและลูกจ้าง" โดยมีแหล่งเงินส่วนหนึ่งมาจาก ร้อยละ 2.6 ของรายได้ของลูกจ้างในส่วนที่ไม่เกิน 240 ดอลล่าร์สหรัฐฯ ต่อเดือน ซึ่งเดิมเป็นการร่วมจ่ายระหว่างนายจ้างและลูกจ้าง แต่ตั้งแต่ปีนี้เป็นต้นไป นายจ้างจะเป็นผู้รับผิดชอบรายจ่ายส่วนนี้ทั้งหมด    

ลูกจ้าง คู่สมรส และบุคคลที่อยู่ในการพึ่งพิงของลูกจ้าง สามารถเข้ารับบริการสุขภาพฟรีได้ ณ สถานีอนามัย คลินิก และโรงพยาบาลกว่า 1,000 แห่ง ที่ขึ้นทะเบียนไว้กับระบบ NSSF โดยบริการสุขภาพที่ได้รับนั้นจะครอบคลุมถึงบริการผู้ป่วยใน บริการผู้ป่วยนอก การผ่าตัด ค่าห้องพัก ค่ายา และยาที่จำเป็นสำหรับโรคเรื้อรัง แต่ไม่ครอบคลุม บริการทันตกรรม การผ่าตัดเปลี่ยนอวัยวะ การผ่าตัดหัวใจ และการรักษาโดยเคมีบำบัด

โครงการความคุ้มครองทางสังคม (The Social Protection Programme) ช่วยให้คนยากจนสามารถเข้าถึงบริการสุขภาพได้ฟรี โดยการแสดงบัตรประจำตัวคนจน (Poor ID card) ซึ่งแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มตามระดับความยากจน 

นาง Seng Sokhom ชาวนาที่อาศัยอยู่ในชุมชน Chroy Sdao ในอำเภอ Thmor Kol ของจังหวัด Battambang ถูกจัดอยู่ในกลุ่ม “ยากจนที่สุด” เพิ่งได้รับการรักษาเป็นเวลานานถึง 2 สัปดาห์ ในโรงพยาบาล Battambang ของรัฐบาล ซึ่งได้กล่าวว่าถ้าไม่มีบัตรประจำตัวคนจน จะต้องประสบปัญหามากมาย เพราะว่า ไม่สามารถจ่ายค่ารักษาพยาบาลให้กับคลินิกหรือโรงพยาบาลเอกชนได้ 

"การมีบัตรคนจน ทำให้ฉันไม่ต้องวิตกกังวลเกี่ยวกับค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพอีกต่อไป” เธอกล่าวกับ Asia Focus "เมื่อฉันป่วย ฉันสามารถเข้าถึงบริการสุขภาพ ณโรงพยาบาลรับส่งต่อในจังหวัดได้ โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย” บัตรประจำตัวนี้ได้ช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายของครอบครัวฉันอย่างมาก” 

คุณแม่วัย 44 ปี ที่มีลูกชาย 3 คน ยังกล่าวเสริมอีกว่า บริการสุขภาพที่ได้รับในโรงพยาบาลของรัฐนี้ เป็นบริการที่ดี โดยที่บริการที่ให้กับผู้ป่วยที่ได้รับการยกเว้นค่ารักษา ก็เหมือนกับผู้ป่วยที่ต้องจ่ายค่ารักษาเอง ด้วย           

โดยเธอได้หวังว่า รัฐบาลจะสามารถสร้างโรงพยาบาลของรัฐในพื้นที่ชนบทเพิ่มขึ้น เพราะโรงพยาบาลที่มีอยู่ในปัจจุบันมักจะอยู่ห่างไกลมาก  

Seng Thy ซึ่งเพิ่งจะจบการศึกษาจากมหาวิทยาลัย มีความเห็นเกี่ยวกับบริการสุขภาพในประเทศค่อนข้างจะแตกต่าง ว่า "ภาคสุขภาพในประเทศกัมพูชา ยังมีช่องว่างสำหรับการพัฒนาอยู่มาก" หนุ่มวัย 27 ปีที่อาศัยอยู่ในกรุงพนมเปญ กล่าวกับ Asia Focus  "เมื่อน้องชายของฉันประสบอุบัติเหตุจากการจราจร และอยู่ในภาวะฉุกเฉิน กลับไม่มีหมอคนใดในโรงพยาบาลของรัฐที่สนใจเขาเลย” เขากล่าว "เขาไม่ได้รับการดูแลเลย จนกระทั่งฉันจ่ายเงินบางส่วน หมอจึงเริ่มทำการรักษา และทำให้น้องชายผมปลอดภัย”

บริการสุขภาพในประเทศกัมพูชานี้ไม่ได้มีไว้เพื่อรักษาชีวิต แต่มีไว้สำหรับการทำธุรกิจ ซึ่งเขามองว่า “ความฉุกเฉินของผู้ป่วย ไม่ได้สำคัญกว่าเงินเลย”

นาย Meas Soksensan แห่งกระทรวงเศรษฐกิจและการเงินกัมพูชา ชี้ให้เห็นว่า อย่างไรก็ตามในช่วงหลายปีมานี้ ระบบสุขภาพก็ได้เงินสนับสนุนดีขึ้นมาก

"แค่ในระบบประกันสังคมอย่างเดียว (งบประมาณแห่งชาติ) ก็เพิ่มขึ้นเกือบ 3 เท่าในช่วงรัฐบาลนี้ (ระหว่างปี ค.ศ. 2013 – 2018 หรือ พ.ศ.2556-2561) สำหรับภาคบริการสุขภาพ (งบประมาณจากภาครัฐ) ก็สูงขึ้นถึง 2 เท่าครึ่ง” เขากล่าวเพิ่ม

ในปี ค.ศ. 2018 (พ.ศ.2561) พบว่า โครงการด้านกีฬาและเยาวชนของกระทรวงศึกษา ได้รับการจัดสรรงบประมาณสูงอันดับหนึ่ง ตามมาด้วย กระทรวงสาธารณสุข และบริการฟื้นฟูสมรรถภาพของเยาวชนและทหารผ่านศึก ของกระทรวงกิจการสังคม ตามลำดับ

นาย Seng Thy แปลกใจว่า เงินหายไปไหนหมด “ถึงแม้ว่าจะมีการจัดสรรงบประมาณให้กับด้านสุขภาพมากขึ้น แต่ผมไม่เห็นกระทรวงจะใช้เงินอย่างมีประสิทธิภาพเพียงพอ” เขากล่าว

ปัจจุบันรัฐบาลวางแผนที่จะใช้เงินถึง 3 หมื่นล้านเรียล (Riels) (หรือประมาณ 7.5 ล้านดอลล่าร์ สรอ.) เพื่อตั้งกองทุนสำหรับข้าราชการและทหารเกษียณ นับเป็นนโยบายใหม่ ที่จะมีการจัดสรรเงินงบประมาณสำหรับการจ่ายชดเชยเพื่อบริการสุขภาพและอนามัยมารดา และสำหรับโรงพยาบาลเด็กในเมือง Kuntha Bopha   

แต่ถึงแม้ว่าจะมีงบประมาณมากขึ้น ก็ดูเหมือนว่า ”เป้าหมายหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า ในปี ค.ศ. 2025 (พ.ศ.2568) จะเป็นเป้าหมายที่เป็นไปไม่ได้” นาย Ear Sophal รองศาสตราจารย์ด้านการฑูตและการต่างประเทศ ณ Occidental College ในลอสแองเจลิส (Los Angeles) กล่าว ปัญหานี้ในมุมมองของเขาเห็นว่าไม่ได้เกิดจากการขาดแคลนทรัพยากร แต่เกิดจากการขาดความมุ่งมั่นทางการเมือง  

"เราอาจจะสามารถระบุการขาดแคลนทรัพยากรได้ แต่ประเทศกัมพูชาไม่ได้ยากจน สังเกตได้จากบ้านพักหรู รถหรู วิดิโองานแต่งงาน แสดงให้เห็นว่ามีเงินในประเทศกัมพูชามาก แต่เป็นการมีเงินอยู่ผิดที่ผิดทางเท่านั้น” เขากล่าวต่อ

เขากล่าวว่า นักการเมืองในประเทศกัมพูชา ไม่ได้ต้องการทำเพื่อประชาชน สิ่งที่พวกเขาต้องการ คือเงินสำหรับการรณรงค์ทางการเมือง และสนับสนุนพวกเขาและครอบครัวเท่านั้น  

"ผู้มีอำนาจในกรุงพนมเปญ มีปัญหาคอรัปชั่นมาก ประเทศกัมพูชา เป็นประเทศที่มีพรสวรรค์อันดับหนึ่งในเอเชีย แต่สำหรับเรื่องหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าแล้ว กลับอยู่อันดับรั้งท้าย” เขากล่าวเสริม

จากข้อมูลดัชนีการรับรู้ด้านคอรัปชั่นและความโปร่งใส (the Transparency International Corruption Perceptions Index) ปี ค.ศ. 2017 (พ.ศ.2560) ประเทศกัมพูชา ถูกจัดอยู่ที่อับดับ 161 จากการสำรวจทั้งหมด 180 ประเทศ ทำให้ประเทศกัมพูชาเป็นประเทศที่มีปัญหาคอรัปชั่นสูงที่สุดในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และเป็นอันดับ 3 ในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิค 

“ความฉุกเฉินของผู้ป่วย ไม่ได้สำคัญกว่าเงินเลย”  นาย Seng Thy ผู้จบการศึกษาจากมหาวิทยาลัยในกรุงพนมเปญกล่าว   

แปลจากข่าวเรื่อง Cambodia struggles to expand health coverage By Meng Sokhouy and Mao Theany หนังสือพิมพ์บางกอกโพสต์ วันที่ 13 สิงหาคม 2561             

heroimage